Investing.com – Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Nisan 2025 dönemine ilişkin Reel Efektif Döviz Kuru (REK) verilerini yayımladı. Açıklanan verilere göre, Türk lirasının enflasyondan arındırılmış reel değeri, hem tüketici fiyatlarına (TÜFE) hem de yurt içi üretici fiyatlarına (Yi-ÜFE) göre bir önceki aya kıyasla azaldı.
TÜFE bazlı reel kur endeksi, Nisan ayında bir önceki aya kıyasla 1,55 puanlık azalışla 72,12 seviyesine gerilerken, Yi-ÜFE bazlı reel kur ise 2,34 puanlık düşüşle 93,22 olarak gerçekleşti. Her iki endeksin de düşüş göstermesi, TL’nin reel olarak değer kaybettiğine işaret ediyor.
Nominal kurda değer kaybı belirleyici oldu
TCMB verilerine göre, REK endeksindeki bu düşüşün temel sebebi, Nisan ayında nominal döviz kurundaki artışın, fiyat endekslerindeki yükselişten daha belirgin olması oldu. Bir başka deyişle, döviz cinslerinden birim fiyatlar yükselirken, TL’nin satın alma gücü daha fazla eridi.
Nominal kur artışı yabancı paralar karşısında TL’nin zayıflamasını beraberinde getirirken, bu durum enflasyondaki yükselişe rağmen reel kurda düşüşe yol açtı. Ekonomik denge açısından önemli bir gösterge olan REK, TL’nin dünya paraları karşısındaki gerçek alım gücünü ortaya koyuyor.
Döviz sepetinde öne çıkan artışlar
Nisan ayında TL’nin karşılaştırıldığı döviz sepetinde, ABD doları ortalama %2,84, euro ise %6,96 oranında değer kazandı. Bu durum, özellikle euro ve dolar cinsinden yapılan dış ticarette rekabetçiliğin olumsuz etkilenmesi ihtimalini gündeme getiriyor.
Aynı ayda Türkiye’nin TÜFE’si %3 oranında artarken, Yi-ÜFE %2,76 oranında yükseldi. Ancak bu artışlar, döviz kurlarındaki değer kazancına göre daha sınırlı kaldığı için, TL’nin reel değeri gerilemiş oldu.
Endeksteki değişimi etkileyen faktörler
Merkez Bankasının değerlendirmesine göre, TÜFE bazlı REK endeksine etki eden ana bileşenler arasında Türkiye’nin enflasyonu artış yönünde etki sağlarken; dünya ortalaması baz alınan TÜFE sepeti ile nominal döviz kuru sepetindeki yükselişler REK’te düşüş yönünde baskı oluşturdu.
Yani dünya fiyatları ile TL’nin karşılaştırmalı değeri dikkate alındığında, Türkiye’nin iç enflasyon artışı TL’nin değer kaybını telafi edemedi. Sonuç olarak, TL’nin reel alım gücü zayıfladı ve rekabetçilikte azalma yaşandı.
Dış ticaret açısından REK önemi
Reel Efektif Döviz Kuru, Türkiye’nin dış ticaretteki fiyat rekabet gücünü doğrudan etkileyen önemli bir göstergedir. REK’in düşmesi, Türk mallarının yurt dışında fiyat avantajı kazanabileceğini gösterse de, enflasyonist baskıların da devam ettiğini ortaya koymaktadır.
TL’nin reel değerindeki bu gerileme, dış ticaret ve sermaye hareketleri açısından yakından takip edilen kritik bir gelişmedir. Önümüzdeki aylarda döviz kuru hareketleri ile enflasyon arasındaki denge, REK endeksinin yönünü belirlemeye devam edecek.
